Pernahkah anda tertanya-tanya mengapa ada individu menggunakan gelaran keturunan seperti Syed, Sharifah, Tun, Tunku, Tengku, Wan atau Nik pada nama mereka? Setiap gelaran mempunyai sejarah dan latar belakang yang berbeza.
Ada yang berkait dengan keturunan Nabi Muhammad SAW, ada yang merupakan gelaran kerabat diraja atau pembesar, manakala sebahagian lagi diwarisi mengikut adat, sejarah dan salasilah keluarga di negeri-negeri tertentu.
8 ASAL USUL GELARAN KETURUNAN DI MALAYSIA
Gambar hiasan: Gemini AI
Berikut ialah penjelasan ringkas mengenai beberapa gelaran yang sering ditemui di Malaysia.
1. Syed & Sharifah
Gelaran Syed bagi lelaki dan Sharifah bagi wanita lazimnya dikaitkan dengan keturunan Nabi Muhammad SAW melalui cucu baginda, Saidina Hasan dan Saidina Husain, hasil perkahwinan Saidina Ali RA dan Saidatina Fatimah RA.
Menurut Mufti Wilayah Persekutuan, Ahlul Bait mempunyai kedudukan yang istimewa dalam Islam. Namun, gelaran Syed atau Sharifah lebih merujuk kepada salasilah keturunan dan bukannya ukuran darjat atau kemuliaan seseorang.
2. Tengku & Tunku
Walaupun sering dianggap sama, penggunaan Tengku dan Tunku bergantung kepada tradisi sesebuah negeri.
Secara umum, kedua-duanya merupakan gelaran yang digunakan dalam institusi diraja di beberapa negeri seperti Kedah, Kelantan, Johor dan Pahang. Perbezaan ejaan pula adalah mengikut adat serta sejarah negeri masing-masing.
3. Tun
Ramai menyangka gelaran Tun juga berkait dengan keturunan tertentu, sedangkan ia sebenarnya merupakan gelaran kebesaran negara.
Menurut Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP), Tun ialah antara darjah kebesaran tertinggi yang dikurniakan oleh Yang di-Pertuan Agong kepada individu yang berjasa kepada negara. Pada zaman dahulu, ia turut digunakan dalam kalangan pembesar kerajaan Melayu.
4. Wan
Gelaran Wan banyak ditemui dalam kalangan keluarga di Terengganu dan Kelantan.
Ahli sejarah menjelaskan penggunaannya berkait dengan salasilah keluarga tertentu yang diwarisi sejak beberapa generasi, dan tidak semestinya merujuk kepada keturunan diraja atau Ahlul Bait.
Gambar hiasan: Gemini AI
5. Nik
Gelaran Nik juga sinonim dengan masyarakat Kelantan.
Ia diwarisi dalam sesetengah keluarga sejak turun-temurun dan mempunyai sejarah tersendiri dalam masyarakat negeri itu. Walau bagaimanapun, tiada bukti sejarah yang menunjukkan semua individu bergelar Nik berasal daripada keturunan Nabi Muhammad SAW.
6. Megat
Gelaran Megat sering dikaitkan dengan negeri Perak.
Dalam sejarah Melayu, gelaran ini digunakan oleh sebahagian keluarga bangsawan dan mempunyai kaitan dengan salasilah tertentu dalam institusi pemerintahan negeri tersebut.
7. Daeng
Gelaran Daeng pula berasal daripada masyarakat Bugis yang berhijrah ke Alam Melayu sekitar abad ke-18.
Golongan Bugis memainkan peranan penting dalam sejarah politik dan pentadbiran beberapa negeri Melayu, menyebabkan gelaran ini terus digunakan sehingga hari ini.
8. Awang & Dayang
Di Sabah, Sarawak dan Brunei, gelaran Awang dan Dayang lazim digunakan sebagai sebahagian daripada identiti budaya masyarakat tempatan.
Penggunaannya berbeza mengikut warisan keluarga serta adat setempat dan tidak semestinya mempunyai kaitan dengan institusi diraja.
Baca juga: Padat Dengan Info Peribadi, Ibu-Ibu Hamil Diingatkan Untuk TIDAK Tunjuk Buku Pink Sesuka Hati!
Kesimpulan
Gelaran seperti Syed, Sharifah, Tun, Tunku, Tengku, Wan, Nik, Megat, Daeng, Awang dan Dayang merupakan sebahagian daripada warisan sejarah serta budaya masyarakat di Malaysia.
Walaupun ada gelaran keturunan yang berkait dengan salasilah Nabi Muhammad SAW dan ada pula yang berasal daripada institusi diraja atau kelompok masyarakat tertentu, setiap satunya mempunyai sejarah yang berbeza.
Memahami asal usul gelaran ini bukan sahaja dapat mengelakkan salah faham, malah membantu kita lebih menghargai kepelbagaian sejarah dan warisan yang membentuk identiti Malaysia.
Sumber: Mutfi Wilayah Persekutuan / DBP (1) (2) / A History of Malaysia /A Short History of Malaysia: Linking East and West
